Jak złożyć wniosek o dobrowolne członkostwo w folketrygden podczas wyjazdu za granicę (frivillig medlemskap)?

Jeżeli wyjeżdżasz z Norwegii do pracy lub na dłuższy pobyt za granicą i z tego powodu tracisz członkostwo w norweskim systemie ubezpieczeń społecznych (folketrygden), możesz złożyć do Nav wniosek o dobrowolne członkostwo (frivillig medlemskap). Warunkiem jest co najmniej 3 lata członkostwa w ciągu ostatnich 5 pełnych lat kalendarzowych i silny związek z Norwegią. Członkostwo obowiązuje najwcześniej od dnia, w którym Nav otrzyma wniosek, więc złóż go z wyprzedzeniem. Poradnik jest dla osób, które były członkami folketrygden i wyjeżdżają z Norwegii; nie dotyczy dobrowolnego członkostwa podczas pobytu w Norwegii.

Czy ta procedura dotyczy twojego wyjazdu?

Co dzieje się z członkostwem po wyjeździe, zależy między innymi od tego, co będziesz robić za granicą i jak długo tam zostaniesz.

• Praca w kraju EOG (także w Polsce): o tym, ustawodawstwo którego kraju ma do ciebie zastosowanie, decydują przepisy o zabezpieczeniu społecznym z umowy EOG (EØS-avtalen). Szwajcaria nie należy do EOG; przepisy te obowiązują tam tylko obywateli państw EFTA (Norwegii, Islandii, Liechtensteinu i Szwajcarii). Jeżeli będziesz przebywać w kraju EOG lub w Szwajcarii, formularz wniosku Nav przeznaczony jest tylko dla dwóch grup: obywateli państw spoza EOG oraz osób, które mają emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy (pensjon eller uføretrygd) i wnioskują o dobrowolne członkostwo.
• Kraj spoza EOG: sprawdź najpierw, czy Norwegia ma z tym krajem umowę o zabezpieczeniu społecznym (trygdeavtale). Gdy umowy nie ma, o członkostwie decyduje norweska ustawa o ubezpieczeniach społecznych (folketrygdloven).

Zasady wynikające z poszczególnych umów wykraczają poza ten poradnik. Członkostwo przy rozpoczynaniu pracy w Norwegii opisuje poradnik Czy pierwsza praca w Norwegii obejmuje ubezpieczeniem?.

Kto może zostać dobrowolnym członkiem?

Dwa warunki muszą być spełnione zawsze:

• wcześniejsze członkostwo (forutgående trygdetid): co najmniej 3 z ostatnich 5 pełnych lat kalendarzowych przed złożeniem wniosku byłeś członkiem folketrygden; jeżeli w tych latach podlegałeś systemowi ubezpieczeń innego kraju EOG, okresy te mogą zostać zaliczone jako członkostwo;
• silny związek ze społeczeństwem norweskim (nær tilknytning til det norske samfunnet); ocena zależy od twojej sytuacji.

Skatteetaten wymienia wśród wnioskodawców o dobrowolne członkostwo między innymi pracowników wysłanych przez norweskich pracodawców, samozatrudnionych, emerytów, osoby z uføretrygd, marynarzy, misjonarzy i au pair; lista nie jest zamknięta.

Kiedy masz prawo do członkostwa?

Jeżeli spełniasz warunek wcześniejszego członkostwa, masz prawo do dobrowolnego członkostwa, gdy:

• pracujesz za granicą jako pracownik firmy z siedzibą główną w Norwegii;
• studiujesz na uniwersytecie lub w szkole wyższej za granicą bez wsparcia Lånekassen;
• wykonujesz za granicą zadanie publiczne albo masz tam stypendium publiczne (offentlig oppdrag eller stipend);
• pobierasz emeryturę lub uføretrygd z folketrygden, masz co najmniej 30 lat członkostwa po ukończeniu 16 lat i byłeś członkiem przez ostatnie 10 lat przed złożeniem wniosku.

A jeśli nie należysz do tych grup?

Nav może przyznać członkostwo, gdy przemawiają za tym szczególne powody (særlige grunner). Bierze pod uwagę między innymi, co będziesz robić za granicą i jak długo tam zostaniesz. Silna więź organizacyjna z firmą lub organizacją w Norwegii może oznaczać, że wymóg jest spełniony.

Członkowie rodziny

Wniosek mogą złożyć także członkowie rodziny, którzy sami nie pracują i przebywają za granicą razem z pracownikiem będącym dobrowolnym członkiem:

• małżonek, zarejestrowany partner lub konkubent ze wspólnym dzieckiem musi sam spełnić warunek 3 z 5 lat i mieć silny związek z Norwegią; jeżeli celem wyjazdu jest towarzyszenie żywicielowi rodziny, członkostwo jest zwykle przyznawane;
• własne dzieci poniżej 18 lat nie muszą spełniać warunku 3 z 5 lat; rodzic wpisuje je do swojego wniosku;
• dzieci powyżej 18 lat składają własny wniosek, a za dzieci małżonka lub partnera z innego związku (særkullsbarn) wniosek składa ich rodzic.

Jaki zakres ochrony możesz wybrać?

Możesz wnioskować o członkostwo w części zdrowotnej (helsedelen), części emerytalnej (pensjonsdelen) albo w obu. Emeryt bez dochodu z pracy może być członkiem tylko części zdrowotnej.

• Część zdrowotna obejmuje usługi zdrowotne, zasiłek pogrzebowy (gravferdsstønad) i jednorazowe świadczenie przy urodzeniu lub adopcji dziecka (engangsstønad). Możesz dodatkowo wnioskować o prawo do zasiłku chorobowego (sykepenger) i świadczenia rodzicielskiego (foreldrepenger).
• Część emerytalna obejmuje między innymi emeryturę (alderspensjon), uføretrygd, świadczenia dla owdowiałego małżonka, rentę dla dzieci (barnepensjon), zasiłek dla bezrobotnych (dagpenger), świadczenie oceny zdolności do pracy (arbeidsavklaringspenger), wsparcie dla samotnego rodzica, zasiłek pogrzebowy i rehabilitację medyczną. Możesz też wnioskować o szczególne uprawnienia przy wypadku przy pracy (yrkesskade).

Ile kosztuje dobrowolne członkostwo w 2026 roku?

Od dochodu płacisz składkę na ubezpieczenie (trygdeavgift). Jej wysokość zależy od tego, czy płacisz podatek w Norwegii, czy twój pracodawca płaci w Norwegii składkę pracodawcy (arbeidsgiveravgift) i jaki zakres ochrony wybierzesz.

• W 2026 roku nie płacisz składki, jeżeli nie masz dochodu albo twój dochód jest niższy niż 99 650 NOK.
• Składka nie może przekroczyć 25% tej części dochodu, która przekracza 99 650 NOK.

Stawki 2026 dla pracownika i osoby samozatrudnionej, gdy nie płacisz podatku w Norwegii (całą składkę płacisz do Nav; u pracownika dotyczy to sytuacji, gdy pracodawca nie płaci arbeidsgiveravgift w Norwegii):

Pozostałe sytuacje:

• Wynagrodzenie z Norwegii i podatek w Norwegii: Skatteetaten potrąca składkę razem z podatkiem.
• Wynagrodzenie z zagranicy i podatek w Norwegii: część składki potrąca Skatteetaten razem z podatkiem, a część płacisz do Nav, bo zagraniczny pracodawca nie płaci za ciebie arbeidsgiveravgift w Norwegii. Do Nav płacisz wtedy od 2,3% (część zdrowotna) do 14,1% (pełny zakres z odszkodowaniem za wypadek przy pracy).
• Emeryt lub osoba z uføretrygd bez dochodu z pracy (tylko część zdrowotna): 2,3%, gdy płacisz podatek w Norwegii, 9,1%, gdy nie płacisz, i 7,4%, gdy płacisz podatek u źródła (kildeskatt) — wtedy całą składkę płacisz do Nav.

Samozatrudnieni płacący podatek w Norwegii mają osobną tabelę stawek części płaconej do Nav. Pełne stawki podaje strona Nav i rozporządzenie o stawkach na 2026 rok.

Jak złożyć wniosek?

1. Ustal, czy w twojej sytuacji wniosek składa się na formularzu Nav (sekcja o EOG i krajach spoza EOG powyżej).
2. Sprawdź warunek 3 z 5 pełnych lat kalendarzowych i to, czy należysz do grupy z prawem do członkostwa, czy będziesz powoływać się na szczególne powody.
3. Wybierz zakres: część zdrowotna, emerytalna lub obie, ewentualnie z sykepenger i foreldrepenger.
4. Wypełnij formularz Nav NAV 02-08.05 „Søknad om medlemskap i folketrygden under opphold utenfor EØS” (złóż wniosek na stronie Nav). Jeżeli wyjeżdżasz z rodziną, wpisz do wniosku własne dzieci poniżej 18 lat.
5. Jeżeli wysyła cię pracodawca, poproś go o wypełnienie potwierdzenia wysłania poza EOG (bekreftelse på utsending utenfor EØS). Nie musisz go dołączać, jeżeli jesteś pracownikiem państwowym i obywatelem Norwegii, innego kraju EOG lub Szwajcarii.
6. Brakujące dokumenty doślij przez usługę Nav do dosyłania dokumentów (ettersendelse). Nav potrzebuje całej niezbędnej dokumentacji, aby rozpatrzyć wniosek.

Od kiedy obowiązuje członkostwo?

Dobrowolne członkostwo obowiązuje najwcześniej od dnia, w którym Nav otrzymał wniosek (folketrygdloven § 2-8 ust. 5). Ustawa pozwala mimo to przyjąć członka od wcześniejszej daty, jeżeli pozostałe warunki prawa do świadczenia z folketrygden nie są jeszcze spełnione i uzna się to za uzasadnione. Dlatego złóż wniosek jak najwcześniej, najlepiej przed wyjazdem.

Ile trwa rozpatrzenie wniosku?

Nav podaje, że przewidywany czas rozpatrzenia wniosku o członkostwo wynosi 6 miesięcy, licząc od otrzymania wniosku do wydania decyzji.

Kiedy dobrowolne członkostwo się kończy?

Dobrowolne członkostwo kończy się między innymi, gdy:

• zrezygnujesz z członkostwa;
• upłynie okres, na który je przyznano;
• przestaną istnieć podstawy, na których je przyznano;
• spełnisz warunki obowiązkowego członkostwa;
• nie zapłacisz należnej składki.

Co zrobić, gdy nie zgadzasz się z decyzją?

1. Złóż odwołanie (klage) do jednostki Nav, która wydała decyzję. Sposób, adresata i termin odwołania (klagefrist) znajdziesz w decyzji.
2. Jeżeli jednostka nie uwzględni odwołania, przekaże je do Nav klageinstans.
3. Od decyzji Nav klageinstans możesz, z pewnymi wyjątkami, wnieść dalsze odwołanie (anke); termin podaje decyzja.

Nav podaje przewidywane czasy: odwołanie od decyzji o członkostwie 10 tygodni, odwołanie w Nav klageinstans 3 miesiące, anke 2 miesiące. Możesz skorzystać z adwokata albo udzielić pełnomocnictwa innej osobie.

Poradnik opiera się na stronie Nav o dobrowolnym członkostwie podczas pobytu za granicą, na folketrygdloven § 2-8, § 2-9 i § 2-15, na rozporządzeniu o stawkach składek na 2026 rok oraz na wytycznych Skatteetaten.