Jak spisać zasady regularnej pracy z domu w Norwegii?

Jeżeli w Norwegii pracujesz z własnego domu na stałe, na przykład w ustalony dzień każdego tygodnia, ty i pracodawca musicie zawrzeć dodatkową pisemną umowę o pracy w domu (avtale om hjemmearbeid). Umowa ma obejmować co najmniej zakres pracy w domu, czas pracy, przewidywany czas trwania przy ustaleniu tymczasowym oraz własność, obsługę i konserwację sprzętu. Inne kwestie, takie jak dostępność czy wypowiedzenie ustaleń, wpisuje się wtedy, gdy dotyczą danej sytuacji. Ta umowa jest dodatkiem do zwykłej pisemnej umowy o pracę (arbeidsavtale) i jej nie zastępuje.

Poradnik jest dla pracowników, którzy regularnie wykonują część obowiązków ze swojego mieszkania w Norwegii. Nie omawia prawa do żądania pracy z domu, pracy dla pracodawcy z Polski ani podatków.

Kiedy potrzebna jest osobna umowa?

Zasady pracy w domu określa rozporządzenie o pracy wykonywanej w domu pracownika (hjemmekontorforskriften, forskrift om arbeid som utføres i arbeidstakers hjem). Dotyczy ono pracy we własnym domu pracownika. Według norweskiej Inspekcji Pracy (Arbeidstilsynet) nie obejmuje innych form pracy zdalnej, na przykład pracy z domku letniskowego (hytta), w pociągu albo w podróży służbowej.

Rozporządzenie nie dotyczy pracy krótkotrwałej ani sporadycznej, chyba że pracujesz wyłącznie w domu. Arbeidstilsynet objaśnia te pojęcia przykładami:

To objaśnienia urzędu, a nie dodatkowe progi zapisane w rozporządzeniu. Ocenić, czy praca w domu jest stałą ordynacją, musi pracodawca. Jeśli tak, obowiązują wymagania rozporządzenia, w tym pisemna umowa.

Uwaga: gdy praca w domu wynika z nakazu lub zaleceń władz, zamiast umowy pracodawca może przekazać pracownikom pisemną informację o sprawach, które powinna obejmować umowa. Wcześniej musi ją omówić z przedstawicielami pracowników (tillitsvalgte). Arbeidstilsynet określa ten wyjątek jako wąski i związany z sytuacjami nadzwyczajnymi, takimi jak pandemia.

Co musi znaleźć się w umowie?

Zgodnie z § 2 rozporządzenia umowa o pracy w domu zawsze obejmuje:

• zakres pracy w domu, na przykład ile dni lub godzin w tygodniu pracujesz z domu;
• czas pracy obowiązujący przy pracy w domu;
• przewidywany czas trwania, jeżeli ustalenie jest tymczasowe;
• własność, obsługę i konserwację sprzętu (utstyr).

Arbeidstilsynet wyjaśnia, że umowa ma też zawierać postanowienia o innych sprawach, które dotyczą danej ordynacji pracy w domu. Rozporządzenie wymienia tu:

• kiedy masz być dostępny dla pracodawcy;
• prawo do zmiany albo wypowiedzenia umowy o pracy w domu i terminy takiego wypowiedzenia;
• okres próbny samej ordynacji pracy w domu;
• prowadzenie spraw, tajemnicę i przechowywanie dokumentów; Arbeidstilsynet wymienia dokumentację cyfrową i papierową.

Zmiany w pracy w domu muszą znaleźć odzwierciedlenie w umowie. Jeśli zmienia się na przykład liczba dni w domu albo sprzęt, uzupełnijcie umowę.

Czy trzeba użyć urzędowego wzoru?

Nie. Arbeidstilsynet przygotował wzór umowy o pracy w domu w formacie Word, po norwesku w wersjach bokmål i nynorsk. Wzór pokrywa wymagania co do treści umowy, ale urząd zaznacza, że nie trzeba stosować dokładnie tego układu. Część wzoru zawiera gotowy tekst, a część wskazówki, które trzeba wypełnić i dostosować do firmy i zadań. Wzory są do pobrania na stronie Arbeidstilsynet o pracy w domu.

Sprzęt, internet i koszty: ustalcie to na piśmie

Rozporządzenie nie rozstrzyga, kto odpowiada za sprzęt potrzebny do pracy w domu. Arbeidstilsynet wskazuje, że przepisy nie mówią, kto pokrywa koszty zakupu i utrzymania wyposażenia i infrastruktury, takich jak biurko, krzesło, oświetlenie i internet. Urząd radzi więc wyraźnie ustalić, kto finansuje i utrzymuje potrzebny sprzęt.

Według Arbeidstilsynet to pracodawca, często w rozmowie z pracownikiem, decyduje, jaki sprzęt należy do miejsca pracy i co jest potrzebne do pracy z domu. W praktyce wpisz do umowy listę sprzętu z informacją, czyj jest, kto go naprawia i kto płaci za poszczególne pozycje, w tym internet.

Czas pracy i warunki pracy w domu

• Czas pracy: obowiązują te same zasady co w miejscu pracy; dla pracy w domu nie ma odrębnych reguł. Przy pracy ponad ustalony czas przyda się poradnik o ewidencji nadgodzin i dodatku.
• Bezpieczne warunki: pracodawca ma, na ile jest to praktycznie możliwe, upewnić się, że warunki pracy w domu są w pełni prawidłowe (fullt forsvarlige). Chodzi między innymi o to, by miejsce pracy, sprzęt i warunki w pomieszczeniu nie powodowały niekorzystnych obciążeń fizycznych, a także o środowisko psychospołeczne. Ty masz współdziałać przy wprowadzanych środkach.
• Część ustawy nie obowiązuje w domu: do pracy w prywatnym domu pracownika nie stosuje się rozdziałów 2 i 4 ustawy o środowisku pracy (arbeidsmiljøloven) ani rozdziału 3, z wyjątkiem § 3-1.
• Kontrola wewnętrzna: system kontroli wewnętrznej pracodawcy (internkontroll) obejmuje także pracę w domu pracownika.
• Dostęp do mieszkania: ani pracodawca, ani przedstawiciel ds. bezpieczeństwa pracy (verneombud), ani Arbeidstilsynet nie mają dostępu do twojego domowego miejsca pracy bez odrębnej umowy (særskilt avtale).
• Nadzór: Arbeidstilsynet nadzoruje przestrzeganie rozporządzenia i może na przykład kontrolować umowy oraz czas pracy osób pracujących w domu.

Przykład: jak zapisał to jeden pracodawca

Uniwersytet w Bergen (UiB) udostępnia własny wzór umowy o pracy w domu. Pokazuje on, jak konkretnie można opisać ustalenia, ale jego warunki obowiązują tylko u tego pracodawcy i nie są przepisem. W tym wzorze:

• wpisuje się adres pracownika i wskazuje pomieszczenie w mieszkaniu przeznaczone do pracy;
• podaje się liczbę dni w tygodniu i ustalone dni tygodnia; UiB co do zasady nie zawiera umów o pracy w domu na więcej niż 40% etatu;
• oczekiwania co do obecności i dostępności są takie same jak w głównym miejscu pracy, a UiB może wezwać pracownika na potrzebne spotkania, także w nieprzewidzianych sytuacjach;
• UiB ponosi zwykłe koszty sprzętu, który jest jego własnością, a pracownik ma obchodzić się z nim odpowiedzialnie i oddać go po zakończeniu umowy albo przy dłuższym urlopie, jeśli pracodawca tego zażąda;
• koszty pomieszczenia UiB pokrywa tylko w niezbędnym zakresie i po bliższym uzgodnieniu;
• warunkiem zawarcia umowy jest posiadanie przez pracownika zwykłego ubezpieczenia mienia domowego (innbo-/hjemforsikring);
• każda ze stron może wypowiedzieć umowę albo poprosić o jej zmianę z czterotygodniowym pisemnym wyprzedzeniem.

U twojego pracodawcy limit dni, sposób pokrywania kosztów i terminy wypowiedzenia mogą wyglądać inaczej. Zapisz je tak, jak je rzeczywiście ustalicie.

Lista kontrolna przed podpisaniem

1. Ustal z pracodawcą, czy twoja praca w domu jest stałą ordynacją.
2. Skorzystaj ze wzoru Arbeidstilsynet albo wzoru pracodawcy.
3. Wpisz konkretnie zakres pracy w domu, czas pracy, czas trwania przy ustaleniu tymczasowym oraz zasady dotyczące sprzętu.
4. Dopisz dostępność, sposób zmiany i wypowiedzenia, okres próbny oraz zasady pracy z dokumentami, jeśli dotyczą twojej sytuacji.
5. Ustal na piśmie, kto płaci za sprzęt, meble i internet.
6. Po każdej zmianie ustaleń zaktualizuj umowę.

Warunki samego zatrudnienia, takie jak wynagrodzenie i stanowisko, sprawdzisz w poradniku o pisemnej umowie o pracę w Norwegii.