Jak ubiegać się o wypłatę z NAV przy czasowym przestoju w pracy (permittering)?

Jeśli pracodawca w Norwegii czasowo zwolnił cię z obowiązku pracy (permittering), przez pierwsze 15 dni roboczych przestoju zwykle nadal płaci ci wynagrodzenie, a dopiero potem możesz dostać z NAV zasiłek (dagpenger). Pieniądze z NAV nie przychodzą same: musisz zarejestrować się jako poszukujący pracy, złożyć wniosek z umową o pracę i zawiadomieniem o przestoju (permitteringsvarsel), a potem co 14 dni wysyłać kartę zgłoszeniową (meldekort). Zasiłek możesz dostać najwcześniej od dnia, w którym złożysz wniosek i się zarejestrujesz, więc nie czekaj do końca płatnych dni.

Poradnik jest dla pracowników objętych pełnym albo częściowym przestojem, których umowa o pracę nadal trwa. Nie opisujemy trwałej utraty pracy, sporu o to, kogo wybrano do przestoju, ani szczególnych zasad przemysłu rybnego.

Czym jest permittering?

Permittering to czasowa przerwa w pracy: ty nie musisz pracować, a pracodawca w tym czasie nie musi płacić ci wynagrodzenia. Zatrudnienie trwa, nadal jesteś pracownikiem tej firmy. Przestój może być:

• pełny – nie pracujesz wcale;
• częściowy – pracujesz część dotychczasowego etatu, a z reszty jesteś zwolniony.

Arbeidstilsynet (norweska inspekcja pracy) podkreśla, że przestój musi mieć charakter tymczasowy. Jeśli jest jasne albo bardzo prawdopodobne, że pracy już nie będzie, pracodawca powinien użyć wypowiedzenia, a nie permittering. Przyczyna przestoju musi leżeć po stronie firmy, np. brak zamówień, pełne magazyny albo wypadek.

Ile dni płaci pracodawca?

Zasady wypłaty w czasie przestoju reguluje ustawa o obowiązku wypłaty wynagrodzenia przy permittering (permitteringslønnsloven). Okres, w którym pracodawca nadal płaci, nazywa się po norwesku lønnsplikt.

• Najpierw okres zawiadomienia. Od otrzymania zawiadomienia do początku przestoju zwykle pracujesz i dostajesz pensję jak dotąd.
• Potem 15 dni z wynagrodzeniem. Według NAV i Altinn pracodawca płaci pełne wynagrodzenie przez pierwsze 15 dni roboczych przestoju, czyli dni, w które normalnie byłbyś w pracy. Przy częściowym przestoju te 15 dni może rozłożyć się na dłuższy czas.
• Następnie dagpenger. Po tym okresie możesz dostawać zasiłek z NAV, jeśli spełniasz warunki opisane niżej.

Jeśli byłeś na zwolnieniu lekarskim, zanim zaczął się przestój, pracodawca zaczyna płacić te 15 dni dopiero wtedy, gdy wyzdrowiejesz.

Uwaga: przy przestoju z powodu pożaru, wypadku, powodzi, osunięcia ziemi lub innych zjawisk naturalnych pracodawca nie płaci 15 dni. NAV podaje, że wtedy dagpenger mogą przysługiwać od pierwszego dnia przestoju.

Jak długo może trwać przestój?

Zasadą jest najwyżej 26 tygodni przestoju bez wynagrodzenia w ciągu 18 miesięcy. 15 płatnych dni nie wlicza się do tych 26 tygodni. Po 26 tygodniach NAV wstrzymuje dagpenger, a pracodawca co do zasady znów musi płacić ci wynagrodzenie.

• Jeśli ten sam pracodawca ponownie wyśle cię na przestój w ciągu 18 miesięcy, liczenie 26 tygodni trwa dalej. Przykład NAV: po 20 tygodniach wcześniejszego przestoju zostaje ci 6 tygodni.
• Jeśli od poprzedniego przestoju u tego pracodawcy minęło ponad 18 miesięcy, znów możesz być na przestoju 26 tygodni.
• U innego pracodawcy możesz być na przestoju 26 tygodni niezależnie od wcześniejszych przestojów.

Urlop wypoczynkowy wykorzystujesz normalnie i nie liczy się on jako czas przestoju.

Co powinno zawierać zawiadomienie o przestoju?

Pracodawca przekazuje zawiadomienie na piśmie. Altinn opisuje, że pracownicy zwykle dostają je najpóźniej 14 dni kalendarzowych przed początkiem przestoju, a przy nieprzewidzianych zdarzeniach zwykle 2 dni wcześniej. Arbeidstilsynet wyjaśnia, że te terminy pochodzą głównie z układu zbiorowego między LO i NHO (Hovedavtalen) i z praktyki, a nie z ustawy. W firmie objętej innym układem zbiorowym albo regulaminem pracy mogą obowiązywać inne terminy.

NAV potrzebuje zawiadomienia, w którym są:

• twoje imię i nazwisko;
• przyczyna przestoju;
• stopień przestoju w procentach;
• data rozpoczęcia i, jeśli jest znana, data zakończenia;
• data, w której dostałeś zawiadomienie.

Zawiadomienie powinno też wskazywać, czy w zakładzie jest zgoda co do przestoju. Jeśli tej informacji brakuje, musisz dostarczyć do NAV inny dokument, który ją potwierdza. Według Altinn zawiadomienie musi być podpisane i opatrzone datą oraz zawierać informację o tym, kiedy zaczyna się przestój, z jakiej przyczyny, w jakim stopniu i na jak długo, a także ile dni pracodawca z mocy ustawy musi płacić wynagrodzenie.

Kto może dostać dagpenger przy przestoju?

NAV wymaga, żeby kilka warunków było spełnionych jednocześnie. Najważniejsze przy permittering:

• straciłeś co najmniej 50% łącznego czasu pracy; przy kilku etatach liczy się suma godzin we wszystkich pracach (przykład NAV: przy 20 + 10 godzinach tygodniowo musisz stracić co najmniej 15 godzin);
• straciłeś całość albo część dochodu z pracy;
• w ostatnich 12 albo 36 miesiącach zarobiłeś co najmniej minimum określone przez NAV;
• masz mniej niż 67 lat;
• przebywasz w Norwegii i należysz do norweskiego systemu ubezpieczeń społecznych (folketrygden);
• jesteś rzeczywiście poszukującym pracy (reell arbeidssøker) i jesteś dostępny dla NAV. Warunek bycia reell arbeidssøker wynika z ustawy o ubezpieczeniu społecznym (folketrygdloven, § 4-5) i NAV stosuje go także do osób na przestoju; szczegóły opisujemy niżej.

Aktualne progi dochodu znajdziesz na stronie NAV o dagpenger.

Przyczyna przestoju ma znaczenie. Prawo do dagpenger daje przestój z powodu braku pracy w firmie albo innych okoliczności, na które pracodawca nie ma wpływu. NAV sam ocenia, czy podana przyczyna daje prawo do zasiłku. Arbeidstilsynet zwraca uwagę, że pracodawca musi tę przyczynę potwierdzić.

Uwaga: jeśli przestój wynika ze strajku lub innego sporu zbiorowego, a wynik tego sporu może wpłynąć na twoje warunki płacy lub pracy, dagpenger ci nie przysługują.

Gotowość do pracy i dostępność dla NAV w czasie przestoju

Według NAV bycie rzeczywistym poszukującym pracy oznacza, że musisz:

• być zarejestrowany jako poszukujący pracy;
• szukać pracy, stawiać się na rozmowy kwalifikacyjne i aktualizować CV;
• brać udział w działaniach na rynku pracy (arbeidsmarkedstiltak), np. kursach lub szkoleniach;
• zgadzać się na każdą pracę w dowolnym miejscu w Norwegii, zarówno na pełny etat, jak i w niepełnym wymiarze;
• móc zacząć nową pracę w krótkim terminie;
• być na tyle zdrowym, by pracować co najmniej na 50% etatu.

NAV zaznacza, że osoba na przestoju może być mniej dostępna dla innej pracy w niepełnym albo pełnym wymiarze: stopień przestoju i czas jego trwania mogą ograniczać, ile możesz pracować gdzie indziej. Swoją sytuację możesz opisać we wniosku o dagpenger. Wyjątki od wymogu gotowości do każdej pracy są możliwe m.in. dla osób po 60. roku życia, przy słabszym zdrowiu i przy opiece nad bliskim członkiem rodziny lub małymi dziećmi; także je opisz we wniosku.

Musisz też być dostępny dla NAV (tilgjengelig for Nav), czyli odpowiadać na wiadomości i zapytania, które NAV ci wysyła. Jeśli NAV nie może się z tobą skontaktować, może wstrzymać zasiłek.

Skutki niespełnienia tych warunków według NAV:

• jeśli nie wywiązujesz się z uzgodnień z NAV dotyczących szukania pracy, NAV wstrzyma zasiłek;
• przez 18 tygodni nie dostaniesz wypłaty, jeśli odmówisz przyjęcia pracy albo odmówisz udziału w działaniach na rynku pracy lub z nich zrezygnujesz; gdy zdarzy się to kilka razy w ciągu 12 miesięcy, okres bez wypłaty może wynieść 26 tygodni;
• odrzuconą ofertę pracy zgłoś NAV i podaj powód; jeśli NAV uzna, że nie miałeś uzasadnionego powodu, przez 18 tygodni nie dostaniesz zasiłku;
• w okresie bez wypłaty nadal wysyłaj meldekort w terminie.

Jak złożyć wniosek krok po kroku?

1. Sprawdź zawiadomienie o przestoju. Upewnij się, że ma wszystkie dane wymienione wyżej. Brakujące poproś pracodawcę o uzupełnienie.
2. Przygotuj umowę o pracę (arbeidskontrakt). NAV potrzebuje z niej daty rozpoczęcia pracy, wymiaru etatu lub uzgodnionych godzin, okresu wypowiedzenia i daty końca, jeśli umowa jest na czas określony. Co powinna zawierać umowa, opisuje poradnik Pisemna umowa o pracę.
3. Brak umowy albo braki w niej? Pracodawca może wypełnić formularz NAV „Bekreftelse på arbeidsforhold og permittering”, który potwierdza zatrudnienie i przestój.
4. Zarejestruj się jako poszukujący pracy (arbeidssøker) i złóż wniosek o dagpenger na stronie NAV o dagpenger. NAV radzi złożyć wniosek około dwóch tygodni przed ostatnim dniem, za który należy ci się wynagrodzenie. Za dni przed wnioskiem i rejestracją zasiłku nie dostaniesz.
5. Doślij brakujące dokumenty w ciągu 14 dni. Nie wstrzymuj wniosku z powodu braków. Jeśli nie doślesz ich na czas, NAV może odmówić.
6. Od razu wysyłaj meldekort, także zanim przyjdzie decyzja.

NAV podaje, że rozpatrzenie wniosku trwa zwykle około 6 tygodni (przy wniosku z elementem międzynarodowym dłużej). Pierwszą wypłatę dostajesz, gdy NAV wyda decyzję. Według NAV do rejestracji przez internet potrzebujesz elektronicznego identyfikatora: BankID, Buypass albo Commfides. Jeśli nie możesz go uzyskać, zgłoś się do swojego biura NAV (Nav-kontor): tam pomogą ci się zarejestrować tak, żebyś mógł wysyłać meldekort z MinID. Jak uruchomić MinID, opisuje poradnik Uruchomienie MinID bez BankID.

Jak wypełniać meldekort w czasie przestoju?

Kartę wysyłasz co 14 dni przez cały czas pobierania zasiłku. Ostateczny termin to poniedziałek tydzień po końcu 14-dniowego okresu; po nim NAV wstrzymuje albo obniża wypłatę. Przy permittering ważne są dodatkowe zasady:

• Pełny przestój: w dni, za które pracodawca płaci ci w okresie lønnsplikt, nie wpisujesz godzin.
• Częściowy przestój: wpisujesz godziny, które faktycznie przepracowałeś. Przykład NAV: przy przestoju 60% z pełnego etatu wpisujesz na każdej karcie godziny odpowiadające 40% etatu, a każdą dodatkową godzinę doliczasz. Godziny rozkładasz równo na 14 dni karty.
• Jeśli już dostawałeś dagpenger, gdy zaczął się przestój, wpisujesz godziny za dni, za które płaci ci pracodawca.

Co, jeśli wracasz do pracy albo coś się zmienia?

• Praca w czasie zasiłku. Jeśli pracujesz do 50% swojego zwykłego czasu pracy, zasiłek jest obniżany za każdą godzinę. Powyżej 50% nie dostajesz wypłaty za ten okres. Gdy przekroczysz 50% na trzech kartach z rzędu, NAV całkowicie wstrzymuje dagpenger i trzeba złożyć nowy wniosek.
• Praca u tego samego pracodawcy dłużej niż 6 tygodni. Jeśli pracujesz dla firmy, która wysłała cię na przestój, w tym samym wymiarze co przed przestojem przez ponad 6 tygodni z rzędu, przestój uważa się za przerwany. Przy kolejnym przestoju potrzebujesz nowego zawiadomienia i nowego wniosku o dagpenger. Odbiór nadgodzin i okresy wolne nie liczą się do tych 6 tygodni.
• Przedłużenie przestoju. Wyślij do NAV nowe zawiadomienie albo inny dokument od pracodawcy.
• Powrót do pracy. Zgłoś w NAV datę powrotu i wymiar pracy, gdy tylko je znasz, najpóźniej przed wysłaniem ostatniej karty. Jeśli pracodawca wezwie cię z powrotem, zwykle musisz stawić się w ciągu jednego–dwóch dni.
• Wypowiedzenie w czasie przestoju. Jeśli pracodawca wypowie ci umowę, gdy jesteś na przestoju, od dnia otrzymania wypowiedzenia znów płaci ci wynagrodzenie przez cały okres wypowiedzenia. Zgłoś to w NAV i wyślij wypowiedzenie. Jak sprawdzić takie pismo, opisuje poradnik Otrzymane wypowiedzenie pracy.
• Własne wypowiedzenie. Arbeidstilsynet podaje, że po zakończeniu dni płaconych przez pracodawcę możesz sam wypowiedzieć umowę z 14-dniowym terminem. Jeśli firma jest objęta Hovedavtalen lub innym układem, warunki mogą być inne.

Mieszkasz w innym kraju EOG i dojeżdżasz do pracy w Norwegii?

Jeśli pracujesz w Norwegii, a mieszkasz w innym kraju EOG, np. w Polsce, przy przestoju lub częściowej utracie pracy możesz wystąpić o norweskie dagpenger. NAV podaje, że nie musisz wtedy przebywać w Norwegii w czasie pobierania zasiłku. Przy całkowitej utracie pracy zasady są inne: szczegóły dla swojej sytuacji sprawdź w części o EOG na stronie NAV o dagpenger.

Gdy nie zgadzasz się z przestojem

Arbeidstilsynet nie rozstrzyga sporów o permittering, takie spory trafiają do sądu. Jeśli masz wątpliwości co do przyczyny przestoju albo wyboru pracowników, porozmawiaj najpierw z przedstawicielem pracowników (tillitsvalgt).

Powiązane poradniki

• Zasiłek po utracie etatu (dagpenger)
• Otrzymane wypowiedzenie pracy
• Pisemna umowa o pracę
• Uruchomienie MinID bez BankID

Poradnik opiera się na stronach NAV, Altinn i Arbeidstilsynet oraz na ustawach permitteringslønnsloven i folketrygdloven w serwisie Lovdata.