# Jak wystąpić o publiczną pomoc prawną (fri rettshjelp) w Norwegii?

- Adres: https://popolsku.no/baza-wiedzy/wniosek-o-publiczna-pomoc-prawna/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Norwegia
- Dział: Prawo i konsumenci › Pomoc prawna i sprawy sądowe w Norwegii
- Stan informacji na dzień: 21.10.2026
- Zweryfikowano: 22.10.2026
- Ostatnia zmiana: 22.10.2026
- Źródła:
  - [Sivilrettsforvaltningen — czym jest fri rettshjelp: porada prawna i reprezentacja w sądzie](https://www.sivilrett.no/fri-rettshjelp/hva-er-fri-rettshjelp)
  - [Sivilrettsforvaltningen — kto może dostać pomoc, warunek finansowy 5 G i udział własny](https://www.sivilrett.no/fri-rettshjelp/kan-jeg-fa-fri-rettshjelp)
  - [Sivilrettsforvaltningen — jak złożyć wniosek cyfrowo lub na formularzu papierowym](https://www.sivilrett.no/fri-rettshjelp/hvordan-soker-jeg-fri-rettshjelp)
  - [Sivilrettsforvaltningen — dokąd wysłać wniosek pocztą lub e-mailem](https://www.sivilrett.no/fri-rettshjelp/oversikt-over-hvor-du-skal-sende-soknad-med-brev-eller-e-post)
  - [Sivilrettsforvaltningen — odwołanie od decyzji o pomocy prawnej i terminy](https://www.sivilrett.no/fri-rettshjelp/klage)
  - [Sivilrettsforvaltningen — pytania o portal wniosków: potwierdzenie i status sprawy](https://www.sivilrett.no/fri-rettshjelp/ofte-stilte-sporsmal)
  - [Statsforvalteren w Østfold, Buskerud, Oslo i Akershus — warunki, inne źródła pomocy, udział własny i czas rozpatrzenia](https://www.statsforvalteren.no/ostfold-buskerud-oslo-og-akershus/privatperson/fri-rettshjelp/)
  - [Norges domstoler — wniosek o pomoc prawną w sprawach sądowych i ponowne wyliczenie udziału własnego](https://www.domstol.no/no/sivil-sak/Fri-rettshjelp/sok-om-fri-rettshjelp/)
  - [Norges domstoler — kto nie może korzystać z portalu wniosków i składa wniosek ręcznie](https://www.domstol.no/no/sivil-sak/Fri-rettshjelp/sok-om-fri-rettshjelp/om-soknadsportalen-for-fri-rettshjelp/)
  - [Lovdata — ustawa o pomocy prawnej (rettshjelpsloven), LOV-1980-06-13-35](https://lovdata.no/lov/1980-06-13-35)
  - [NAV — kwota podstawowa ubezpieczenia społecznego (grunnbeløpet) od 1 maja 2026](https://www.nav.no/grunnbelopet)
- Cytowanie: „Jak wystąpić o publiczną pomoc prawną (fri rettshjelp) w Norwegii?”, PoPolsku.no, stan informacji na dzień 21.10.2026, https://popolsku.no/baza-wiedzy/wniosek-o-publiczna-pomoc-prawna/

---

Jeżeli potrzebujesz adwokata w Norwegii, a nie stać cię na jego opłacenie, możesz wystąpić o publiczną pomoc prawną (**fri rettshjelp**). To państwowe wsparcie, które może pokryć całość albo część kosztów pomocy adwokata, ale tylko w sprawach o szczególnie dużym znaczeniu osobistym i socjalnym. Zanim złożysz wniosek, sprawdź, czy koszty pokryje twoje ubezpieczenie, związek zawodowy albo inna organizacja, do której należysz: co do zasady dopiero wtedy, gdy takiej możliwości nie ma, wchodzi w grę fri rettshjelp. Wniosek składa się zwykle cyfrowo, ale część osób, według sądów norweskich także cudzoziemcy ubiegający się o pomoc w Norwegii, musi złożyć go ręcznie.

Poradnik jest dla osób mieszkających w Norwegii, które potrzebują pomocy prawnej w konkretnej sprawie, np. rodzinnej, mieszkaniowej albo dotyczącej pracy. Nie opisuje pomocy w sprawach karnych ani bezpłatnego doradztwa w sprawie długów.

## Czym jest fri rettshjelp?

Według centralnego urzędu ds. pomocy prawnej (**Statens sivilrettsforvaltning**) wsparcie ma dwie formy:

- **porada prawna (fritt rettsråd)** — pomoc adwokata w sprawie, która nie trafia do sądu, np. wyjaśnienie, jakie masz możliwości;
- **reprezentacja w sprawie sądowej (fri sakførsel)** — pomoc adwokata, gdy sprawą zajmuje się sąd, także sąd ubezpieczeń społecznych (Trygderetten).

Pomocy udziela adwokat prowadzący praktykę prywatną albo publiczne biuro adwokackie; tak stanowi ustawa o pomocy prawnej (**rettshjelpsloven**). Wnioski rozpatrują państwowe urzędy okręgowe (**Statsforvalteren**), Trygderetten i sądy (**domstol**).

## Najpierw sprawdź inne sposoby pokrycia kosztów

Ustawa nie obejmuje pomocy, którą pokrywają inne rozwiązania, m.in. prywatne ubezpieczenie obejmujące pomoc prawną albo członkostwo w stowarzyszeniu lub organizacji. Statsforvalteren radzi, by zawsze najpierw sprawdzić:

- **ubezpieczenie (forsikring)** — czy któraś z twoich polis pokrywa koszty adwokata w tej sprawie;
- **związek zawodowy (fagforening)** — czy możesz dostać od niego pomoc prawną;
- **inne organizacje**, w których jesteś członkiem.

Urzędy gminne i państwowe mają obowiązek udzielać wskazówek w swoim zakresie. Dlatego, według Statsforvalteren, zwykle nie dostaniesz wsparcia na adwokata w sprawie, w której urząd ma obowiązek informowania i doradzania, ani tam, gdzie działa publiczne biuro porad, z którego możesz skorzystać.

Jeśli inne źródło pokrywa tylko część kosztów, ustawa pozwala ubiegać się o pokrycie pozostałej części w ramach fri rettshjelp.

Przy sporze z pracodawcą zobacz też poradniki o [wypowiedzeniu pracy](/baza-wiedzy/otrzymane-wypowiedzenie-pracy/) i [niewypłaconej pensji](/baza-wiedzy/pracodawca-nie-wyplacil-pensji/), które opisują m.in. pomoc związków zawodowych.

## W jakich sprawach można dostać pomoc?

Sivilrettsforvaltningen podaje, że w wielu sprawach liczy się sytuacja finansowa (sprawy **behovsprøvde**). Należą do nich m.in.:

- sprawy rodzinne i rozstania;
- ustalenie, z kim mieszka dziecko, i kontakty z dzieckiem;
- podział majątku, także między partnerami w związku nieformalnym;
- szkody na osobie;
- bezpodstawne wypowiedzenie pracy;
- eksmisja z mieszkania;
- odwołania w sprawach świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Pomoc można też dostać, gdy sprawa ma duże znaczenie osobiste i dotyka cię w szczególnie dużym stopniu.

W niektórych sprawach sytuacji finansowej się nie bada. Sivilrettsforvaltningen wymienia m.in. część spraw cudzoziemców (np. odwołanie od odmowy azylu, wydalenie, cofnięcie zezwolenia), część spraw dotyczących opieki nad dziećmi (barnevern), niektóre sprawy o odszkodowanie (np. od sprawcy przestępstwa) oraz część spraw o przymus w opiece zdrowotnej i o opiekę prawną (vergemål). Pełną listę rodzajów spraw podaje Sivilrettsforvaltningen.

## Jaki jest warunek finansowy?

W sprawach, w których bada się finanse, twoja **zdolność płatnicza (betalingsevne)** nie może przekraczać pięciokrotności kwoty podstawowej ubezpieczenia społecznego (**grunnbeløpet, G**). Według NAV od 1 maja 2026 r. G wynosi 136 549 NOK, a Sivilrettsforvaltningen podaje, że 5 G to w 2026 r. 682 745 NOK.

Zdolność płatnicza to łączna ocena twoich dochodów i majątku, a nie sama pensja. Statsforvalteren bierze pod uwagę:

- ile zarabiasz;
- jakie masz wydatki;
- długi i majątek;
- wydatki na dzieci, które utrzymujesz;
- finanse małżonka albo partnera, z którym mieszkasz (**samboer**), jeśli macie wspólne finanse.

Na formularzu Statsforvalteren dzieci poniżej 18 lat, które utrzymujesz, obniżają wyliczoną zdolność płatniczą: odliczenie przysługuje na każde dziecko, najwyżej na troje.

## Ile zapłacisz sam (egenandel)?

Jeśli dostaniesz pomoc w sprawie, w której bada się finanse, zwykle zapłacisz **udział własny (egenandel)**. Według Statsforvalteren wynosi on od 1 do 99% kosztów pomocy prawnej, zależnie od twojej sytuacji finansowej. Udział własny pokrywa pracę adwokata i jego wydatki, a ściąga go państwowe centrum windykacji (Statens innkrevingssentral). Sivilrettsforvaltningen dodaje, że udział własny wylicza się po zakończeniu pomocy prawnej.

Nie płacisz udziału własnego:

- jeśli twoja zdolność płatnicza jest niższa niż 1 G;
- w sprawach, w których nie bada się finansów.

Jeżeli po przyznaniu pomocy w sprawie sądowej twoja sytuacja finansowa wyraźnie się zmieni, możesz przed zakończeniem sprawy zażądać ponownego wyliczenia zdolności płatniczej i udziału własnego. Według Norges domstoler formularz takiego żądania wysyła się bezpośrednio do sądu, który prowadzi sprawę.

## Jak wstępnie sprawdzić, czy spełniasz warunki?

Skorzystaj z [kalkulatora pomocy prawnej (rettshjelpskalkulator)](https://rettshjelp.statsforvalteren.no/Calculator). Pokaże, czy możesz spełniać warunki, i orientacyjnie wyliczy udział własny. To nie jest decyzja: według Norges domstoler o przyznaniu pomocy i wysokości udziału własnego decyduje organ, który rozpatruje wniosek.

Sivilrettsforvaltningen radzi też ustalić, jakiego rodzaju jest twoja sprawa, i w razie potrzeby skontaktować się z adwokatem. Adwokatów w pobliżu miejsca zamieszkania znajdziesz w wyszukiwarce [Advokaten hjelper deg](https://www.advokatenhjelperdeg.no/).

## Jak złożyć wniosek?

Wniosek możesz złożyć sam albo poprosić o to swojego adwokata. Adwokaci, którzy składają wnioski w imieniu klientów, mają obowiązek korzystać z cyfrowego portalu.

### Wniosek przez internet

Wspólny portal wniosków (**søknadsportalen**) przygotowały Sivilrettsforvaltningen, administracja sądów, Trygderetten i urzędy Statsforvalteren. Żeby złożyć wniosek przez internet:

- potrzebujesz elektronicznej identyfikacji (e-ID, logowanie przez ID-porten) i norweskiego numeru identyfikacyjnego;
- według Sivilrettsforvaltningen zlecenie dla adwokata musiało się zacząć 15 października 2025 r. lub później.

Jeśli nie masz jeszcze e-ID, zobacz poradnik o [MinID bez BankID](/baza-wiedzy/uruchomienie-minid-bez-bankid/).

W formularzu odpowiadasz na pytania o siebie, opisujesz, w jakiej sprawie potrzebujesz pomocy, i załączasz dokumenty. W sprawach, w których bada się finanse, portal pobiera dane podatkowe ze Skatteetaten o tobie, a także o małżonku lub partnerze; danych partnera nie zobaczysz. Jeśli twoje finanse albo finanse partnera się zmieniły, popraw dane i udokumentuj zmianę. Przed wysłaniem dostajesz wstępną ocenę warunku finansowego i orientacyjny procent udziału własnego. Wniosek trafia automatycznie do właściwego organu.

Po wysłaniu nie przychodzi automatyczne potwierdzenie. Pokazuje się strona z potwierdzeniem, które możesz pobrać jako PDF, także później po zalogowaniu do portalu. Statusu sprawy po wysłaniu wniosku w portalu na razie nie widać.

### Kiedy składasz wniosek ręcznie?

Norges domstoler wymienia osoby, które nie mogą korzystać z portalu i muszą złożyć wniosek ręcznie. Są wśród nich:

- osoby bez numeru D-nummer albo fødselsnummer, które składają wniosek we własnym imieniu;
- osoby, które zrezygnowały z kontaktu cyfrowego z urzędami;
- osoby ze ściśle tajnym adresem (kode 6);
- opiekunowie prawni (verge) i rodzice składający wniosek za niepełnoletnie dziecko;
- **cudzoziemcy (utenlandsk statsborger), którzy ubiegają się o pomoc prawną w Norwegii**.

Lista Sivilrettsforvaltningen jest podobna, ale nie wymienia cudzoziemców. Zawiera za to osoby z niepełnosprawnością, która uniemożliwia złożenie wniosku przez internet. Statsforvalteren podaje z kolei, że jeśli nie masz e-ID i nie możesz zalogować się przez ID-porten, wypełniasz formularz papierowy. Jeśli masz polskie obywatelstwo i nie wiesz, którą drogą złożyć wniosek, zapytaj organ, który go rozpatrzy, albo swojego adwokata.

Wniosek ręczny wyślij pocztą albo bezpieczną pocztą elektroniczną bezpośrednio do organu, który ma go rozpatrzyć. Do Statsforvalteren możesz go wysłać przez jego bezpieczną usługę przesyłania wiadomości. Formularze w formacie PDF to [wniosek do Statsforvalteren](https://d71tvbqpkyamo.cloudfront.net/3-Rettshjelp/Nye-rettshjelpssider-okt-2025/PDF-s%C3%B8knadsskjemaer/Statsforvalteren-s%C3%B8knad-om-rettshjelp.pdf) i [wniosek do sądu](https://d71tvbqpkyamo.cloudfront.net/3-Rettshjelp/Nye-rettshjelpssider-okt-2025/PDF-s%C3%B8knadsskjemaer/Domstol-s%C3%B8knad-om-rettshjelp.pdf).

### Dokąd wysłać wniosek ręczny?

Sivilrettsforvaltningen podaje taki podział:

| Sprawa | Gdzie wysłać wniosek |
|---|---|
| Porada prawna poza sądem (fritt rettsråd) | Statsforvalteren w okręgu (fylke), w którym mieszkasz |
| Sprawa sądowa (fri sakførsel) z listy spraw kierowanych do sądu | sąd, który prowadzi albo poprowadzi sprawę |
| Inna sprawa sądowa (fri sakførsel) | Statsforvalteren w okręgu, w którym mieszkasz |
| Sprawa przed Trygderetten | Trygderetten |
| Sprawa toczy się za granicą | Statsforvalteren i Østfold, Buskerud, Oslo og Akershus |

Wniosek bezpośrednio do sądu składa się m.in. w części spraw cudzoziemców, w sporach rodziców, w sprawach o odszkodowanie za szkodę na osobie, w niektórych sprawach o wypowiedzenie lub zwolnienie z pracy oraz w sprawach najemcy przy eksmisji albo wypowiedzeniu najmu. Pełną listę podaje Sivilrettsforvaltningen.

Jeśli mieszkasz za granicą, a sprawa toczy się w Norwegii, wniosek rozpatruje Statsforvalteren w tym okręgu, z którym ty albo sprawa macie najbliższy związek. Gdy takiego związku nie ma, wniosek rozpatruje Statsforvalteren i Østfold, Buskerud, Oslo og Akershus.

## Jakie dokumenty przygotować?

Formularze papierowe Statsforvalteren i sądu wymieniają:

- **wydruk ostatniego rozliczenia podatkowego (skatteoppgjør)** — twojego i partnera, jeśli macie wspólne finanse;
- **dokumenty zmian w finansach** po ostatnim rozliczeniu, np. paski płacowe, wypłaty emerytury albo decyzje NAV;
- jeśli ty albo partner pracujecie za granicą i nie macie rozliczenia podatkowego w Norwegii — **dokumenty o finansach**, np. paski płacowe od pracodawcy albo rozliczenie podatkowe z tego kraju;
- **dokumenty o samej sprawie**, np. kopię decyzji, od której chcesz się odwołać, albo listy i e-maile wysłane w sprawie.

Formularz Statsforvalteren pyta też m.in., czy masz adwokata, czy w ciągu ostatnich 2 lat dostałeś pomoc prawną w tej sprawie, czy masz ubezpieczenie, które pokrywa koszty pomocy prawnej, i ile masz dzieci poniżej 18 lat. Opisz w nim, w czym ma ci pomóc adwokat.

## Ile trwa rozpatrzenie wniosku?

Statsforvalteren i Østfold, Buskerud, Oslo og Akershus podaje na swojej stronie, że rozpatrzenie trwa obecnie 4–6 tygodni. Podany czas dotyczy tego urzędu.

## Jak odwołać się od decyzji?

Jeśli dostaniesz odmowę albo uważasz, że decyzja jest błędna, możesz się odwołać. Uzasadnij odwołanie, wyjaśnij, dlaczego decyzja jest według ciebie błędna, i dołącz dokumenty, które to potwierdzają. Odwołanie wysyłasz bezpośrednio do organu, który wydał decyzję, a nie przez portal. Według Sivilrettsforvaltningen:

| Kto wydał decyzję | Gdzie wysłać odwołanie | Termin |
|---|---|---|
| Statsforvalteren | ten sam Statsforvalteren; przekazuje sprawę do Sivilrettsforvaltningen | 3 tygodnie od dnia, w którym dostałeś informację o decyzji |
| sąd | ten sam sąd; odwołanie rozpatruje sąd apelacyjny (lagmannsrett) | 1 miesiąc od dnia, w którym dostałeś informację o decyzji |
| Trygderetten | Trygderetten; odwołanie rozpatruje Borgarting lagmannsrett | 1 miesiąc od dnia, w którym dostałeś informację o decyzji |

Sivilrettsforvaltningen uprzedza, że rozpatrzenie odwołania od decyzji Statsforvalteren trwa u niego obecnie 6–9 miesięcy od otrzymania sprawy.

## Co, jeśli zlecenie dla adwokata zaczęło się przed 15 października 2025 r.?

Według Sivilrettsforvaltningen w takiej sprawie, jeśli składasz wniosek sam, wypełniasz oświadczenie o sytuacji finansowej (**egenerklæringsskjema**) i dołączasz dokumenty o dochodach i majątku, np. kopię rozliczenia lub zeznania podatkowego, pasek płacowy albo potwierdzenie wypłaty z NAV. Co do zasady obowiązują wtedy warunki finansowe sprzed tej daty:

| Sytuacja | Dochód roczny przed opodatkowaniem | Majątek netto |
|---|---|---|
| Osoba samotna | najwyżej 350 000 NOK | najwyżej 150 000 NOK |
| Małżonkowie i partnerzy (samboere) | najwyżej 540 000 NOK łącznie | najwyżej 150 000 NOK |

Jeśli koszty pomocy prawnej są duże w stosunku do twojej sytuacji, pomoc można dostać także przy dochodzie lub majątku powyżej tych granic. Przy dochodzie rocznym przed opodatkowaniem od 100 000 NOK zwykle płacisz udział własny: przy poradzie prawnej 1 375 NOK w 2026 r., a w sprawie sądowej 25% kosztów, najwyżej 11 000 NOK w 2026 r.

Poradnik opiera się na stronach Sivilrettsforvaltningen, Statsforvalteren, Norges domstoler i NAV oraz na ustawie o pomocy prawnej (rettshjelpsloven).