# Urlop i feriepenger w pierwszym roku pracy

- Adres: https://popolsku.no/baza-wiedzy/urlop-pieniadze-urlopowe-pierwszy-rok/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Norwegia
- Dział: Praca i bezrobocie › Urlop i świadczenie urlopowe (feriepenger)
- Stan informacji na dzień: 20.10.2026
- Zweryfikowano: 20.10.2026
- Ostatnia zmiana: 20.10.2026
- Źródła:
  - [Arbeidstilsynet — wymiar urlopu, nowa praca i możliwość odmowy](https://www.arbeidstilsynet.no/arbeidstid-og-organisering/ferie/)
  - [Arbeidstilsynet — feriepenger, poprzedni pracodawca i kontrola rozliczenia](https://www.arbeidstilsynet.no/arbeidstid-og-organisering/ferie/feriepenger/)
  - [Arbeidstilsynet — pełna ustawa urlopowa, ferieloven](https://www.arbeidstilsynet.no/regelverk/lover/ferieloven--feriel/)
  - [Altinn — podstawa feriepenger, stawki i wypłata](https://info.altinn.no/starte-og-drive/arbeidsforhold/lonn/feriepenger/)
  - [Skatteetaten — potrącenie pensji za urlop i brak nabytych feriepenger](https://www.skatteetaten.no/bedrift-og-organisasjon/arbeidsgiver/a-meldingen/veiledning/lonn-og-ytelser/oversikt-over-lonn-og-andre-ytelser/trekk-i-lonn-for-ferie)
  - [Skatteetaten — opodatkowanie pieniędzy urlopowych](https://www.skatteetaten.no/person/skatt/hjelp-til-riktig-skatt/arbeid-trygd-og-pensjon/feriepenger/)
  - [Skatteetaten — potrącenie podatku przy PAYE i karcie na dwanaście miesięcy](https://www.skatteetaten.no/bedrift-og-organisasjon/arbeidsgiver/a-meldingen/veiledning/lonn-og-ytelser/oversikt-over-lonn-og-andre-ytelser/feriepenger/)
  - [Arbeidstilsynet — informacje i formularz kontaktowy po polsku](https://www.arbeidstilsynet.no/pl/skontaktuj-si-z-nami-w-jzyku-polskim/)
- Cytowanie: „Urlop i feriepenger w pierwszym roku pracy”, PoPolsku.no, stan informacji na dzień 20.10.2026, https://popolsku.no/baza-wiedzy/urlop-pieniadze-urlopowe-pierwszy-rok/

---

Masz prawo do urlopu wypoczynkowego (ferie) także w pierwszym roku pracy w Norwegii. Pieniądze urlopowe (feriepenger) mają zastępować pensję za czas wolny i zasadniczo wynikają z zarobków poprzedniego roku. Jeśli nie masz takich środków, urlop może oznaczać niższą wypłatę. Możesz sprzeciwić się wykorzystaniu wolnego w zakresie, w którym feriepenger nie pokrywają utraty pensji. Wyjątek dotyczy obejmującego Cię urlopowego zamknięcia zakładu lub jego części.

Zanim uzgodnisz wyjazd, ustal z kadrami liczbę przysługujących dni, dostępne feriepenger oraz sposób rozliczenia wypłaty. Nowa umowa nie oznacza automatycznie nowej pełnej puli urlopu, jeśli część została już wykorzystana w tym samym roku.

## Policz dni według ustawy i umowy

Ustawowy wymiar wynosi **25 dni liczonych jako virkedager**. Do tej puli wlicza się soboty, natomiast niedziele i ustawowe dni świąteczne są wyłączone. Dlatego zwykle chodzi o cztery tygodnie i jeden dzień, a nie o 25 dni pracy od poniedziałku do piątku.

Sprawdź, w jakich jednostkach firma pokazuje saldo w systemie kadrowym. Przy pracy przez część tygodnia nie można zakładać, że tydzień urlopu zużywa wyłącznie dni, w których przypadałby dyżur. Ustawa wlicza także przypadające w urlopie virkedager, które zgodnie z grafikiem byłyby wolne.

Pięć tygodni może wynikać z układu zbiorowego (tariffavtale) albo innej umowy. Sprawdź konkretny zapis o wymiarze oraz zasadach dodatkowego tygodnia. Osobom, które w roku urlopowym kończą 60 lat lub są starsze, przysługują dodatkowe uprawnienia; ten wariant wymaga osobnego ustalenia dni i finansowania.

## Sprawdź datę rozpoczęcia i wykorzystany urlop

Liczy się data rozpoczęcia pracy w danym roku urlopowym. Ustawowe zasady wyglądają następująco:

| Kiedy zaczynasz pracę | Uprawnienie w tym roku |
|---|---|
| Najpóźniej 30 września | Pełny wymiar 25 virkedager do końca roku, z uwzględnieniem urlopu wykorzystanego wcześniej |
| Od 1 października | Sześć virkedager, czyli zwykle tydzień, z uwzględnieniem wcześniejszego wykorzystania |

Osobny próg dotyczy głównego urlopu (hovedferie). Jeśli zaczynasz najpóźniej **15 sierpnia**, możesz żądać trzech tygodni, czyli 18 virkedager, nieprzerwanego urlopu w okresie **od 1 czerwca do 30 września**. Rozpoczęcie później nie daje tego samego roszczenia do terminu letniego, choć nadal mogą przysługiwać dni urlopu.

Jeśli zmieniasz pracodawcę w Norwegii, przygotuj potwierdzenie dni już wykorzystanych. Nowa firma potrzebuje tej informacji do ustalenia pozostałego uprawnienia. Poproś o zapis salda w zrozumiałych jednostkach, szczególnie gdy wcześniejszy i obecny system kadrowy pokazują urlop inaczej.

## Ustal, z którego roku pochodzą feriepenger

Rok urlopowy (ferieår) jest rokiem kalendarzowym. Rok nabywania feriepenger (opptjeningsår) to poprzedni rok kalendarzowy. Przy pierwszej pracy rozpoczętej wiosną zarobki z tego roku tworzą więc zasadniczo podstawę pieniędzy na urlop w następnym roku. Nie powstaje przez to finansowanie pełnego tegorocznego urlopu.

Przy zatrudnieniu tylko przez część poprzedniego roku środki mogą być zbyt małe, aby zastąpić obecną pensję podczas całego wolnego. Sprawdź podstawę obliczenia (feriepengegrunnlag), a nie tylko aktualną miesięczną stawkę. Podstawa powinna wynikać z dokumentów płacowych i rocznego zestawienia od pracodawcy.

Podstawowa ustawowa stawka wynosi **10,2%** podstawy. Przy umownych pięciu tygodniach zwykle stosuje się **12%**. Zwroty kosztów podróży czy zakwaterowania oraz wcześniej wypłacone feriepenger nie są zwykłym wynagrodzeniem tworzącym tę podstawę.

Przykład dla osoby bez dodatkowych uprawnień związanych z wiekiem: przy podstawie **100 000 NOK** feriepenger wyniosą **10 200 NOK** przy stawce 10,2% albo **12 000 NOK** przy stawce 12%. To kwoty brutto pieniędzy urlopowych, nie obietnica takiej wypłaty na konto po rozliczeniu pensji i podatku.

## Kiedy możesz odmówić urlopu bez pokrycia w feriepenger

Pracodawca ma obowiązek organizować urlop, a pracownik co do zasady powinien go wykorzystać. Ustawa przewiduje jednak szczególną możliwość sprzeciwu, gdy feriepenger nie pokrywają utraty wynagrodzenia. Dotyczy to odpowiedniej części wolnego: niewielki niedobór nie oznacza automatycznie prawa do odmowy całego rocznego urlopu.

Do oceny wliczają się środki nabyte u obecnego i poprzedniego pracodawcy. Sam fakt, że obecna firma jeszcze nic nie naliczyła za poprzedni rok, nie rozstrzyga sprawy.

Przedstaw kadrom informacje o środkach i poproś o porównanie z planowanym potrąceniem. Jeśli chcesz skorzystać ze sprzeciwu, zgłoś go wyraźnie, najlepiej pisemnie, zanim plan zostanie rozliczony. Wyjaśnij, jakiej części urlopu dotyczy niedobór.

**Zamknięcie zakładu zmienia sytuację.** Jeżeli firma całkowicie lub częściowo wstrzymuje działalność w związku z urlopami, pracownikom objętym tym przestojem można nakazać urlop odpowiadający jego długości mimo braku wystarczających feriepenger. Zapytaj, czy przerwa rzeczywiście obejmuje Twoje stanowisko, kiedy trwa i jaki okres zostanie wpisany jako urlop.

## Uzgodnij termin i sposób zgłoszenia

Urlop ustalasz z pracodawcą lub przez stosowany w firmie system kadrowy. Poproś o informację, czy należy użyć wewnętrznego formularza, portalu czy wiadomości do przełożonego. Przygotuj proponowane daty oraz wariant zastępczy.

Pracodawca powinien odpowiednio wcześniej omówić termin z Tobą lub przedstawicielem pracowników (tillitsvalgt). Gdy nie ma porozumienia, wyznacza urlop w granicach obowiązujących przepisów. Samo wysłanie prośby nie jest potwierdzeniem zgody na wybrany termin.

Co do zasady możesz żądać zawiadomienia o ustalonym urlopie najpóźniej **dwa miesiące przed jego rozpoczęciem**. Ustawa przewiduje wyjątek, gdy stoją temu na przeszkodzie szczególne powody, a zasady ustalania terminu mogą być zmieniane w dopuszczalnym zakresie przez układ lub inne porozumienie. Jeśli zatrudnienie zaczyna się tuż przed planowaną przerwą, ustal warunki od razu.

Zachowaj potwierdzenie dat i liczby dni. W budżecie uwzględnij przede wszystkim możliwą utratę pensji; uzgodnienie urlopu odbywa się w relacji z pracodawcą, bez odrębnej urzędowej decyzji o przyznaniu dni.

## Poproś o próbne rozliczenie wypłaty

Feriepenger mogą zostać rozliczone razem w jednym miesiącu albo w związku z faktycznie wykorzystywanym urlopem. Rozliczenie zbiorcze często przypada w czerwcu; termin w twojej firmie sprawdź w umowie lub u pracodawcy. Wtedy potrąca się pensję za dni urlopowe, a w pozostałych miesiącach, także podczas uzgodnionego wolnego, wypłaca się zwykłe wynagrodzenie zgodnie z tym rozliczeniem.

Ustawową zasadą jest wypłata feriepenger w ostatnim zwykłym terminie wypłaty przed urlopem; można żądać otrzymania ich najpóźniej tydzień przed rozpoczęciem wolnego. Układ zbiorowy może przewidywać odstępstwa. Zapytaj, jaki tryb stosuje Twoja firma.

Na zestawieniu oddziel:

- zwykłą pensję;
- feriepenger;
- potrącenie wynagrodzenia za urlop (trekk i lønn for ferie);
- podatek i pozostałe potrącenia.

Przy pięciu tygodniach urlopu łączny ubytek pensji może przekraczać jedną miesięczną wypłatę. Bez nabytych feriepenger także może pojawić się potrącenie za wykorzystane wolne. Poproś o kwoty oraz miesiące rozliczenia przed zatwierdzeniem planu.

Jeśli pensję za określone dni odjęto już przy zbiorczej wypłacie, sprawdź, jak firma uwzględniła to przy późniejszym urlopie. Porównuj cały harmonogram, aby te same dni nie obciążyły rozliczenia ponownie.

## Uwzględnij wypłatę od poprzedniego pracodawcy

Przy zakończeniu zatrudnienia nabyte feriepenger powinny co do zasady zostać wypłacone w ostatnim zwykłym terminie wypłaty przed odejściem. Część, której nie da się jeszcze obliczyć, może trafić do końcowego rozliczenia.

Pieniądze te mogą służyć pokryciu braku pensji podczas urlopu u kolejnego pracodawcy. Jeśli wpłynęły wcześniej, uwzględnij je w planie finansowym; nowa firma nie wypłaci ich ponownie tylko dlatego, że teraz udziela wolnego.

Sprawdź również wcześniejsze potrącenia. Gdy poprzedni pracodawca odjął pensję za dni, których ostatecznie tam nie wykorzystano, końcowe rozliczenie powinno uwzględniać zwrot odpowiedniej kwoty. Przygotuj paski płacowe i zestawienie wykorzystanego urlopu, aby oddzielić należne feriepenger od zwrotu już potrąconej pensji.

## Sprawdź podatek od pieniędzy urlopowych

Norweski urząd podatkowy (Skatteetaten) wyjaśnia, że feriepenger są dochodem podlegającym opodatkowaniu w roku wypłaty. W zwykłym systemie, przy spełnieniu warunków, wypłata w roku następującym po roku nabywania może odbyć się bez bieżącego potrącenia zaliczki. Nie oznacza to zwolnienia z podatku.

Jeśli pieniądze wypłacane są już w roku nabywania, podatek jest potrącany przy wypłacie. Osobna zasada dotyczy karty podatkowej z potrąceniem przez dwanaście miesięcy, na przykład systemu podatku u źródła od wynagrodzeń (kildeskatt på lønn, PAYE): wtedy potrącenie obejmuje również feriepenger.

Nie zakładaj więc, że hasło „wypłata urlopowa bez zaliczki” opisuje Twoją sytuację. Sprawdź kartę podatkową i poproś kadry o przewidywaną kwotę netto.

## Przygotuj rozmowę i wyjaśnij rozbieżności

Do rozmowy zbierz umowę o pracę, datę rozpoczęcia, zapis o dodatkowym urlopie, saldo dni, podstawę feriepenger i rozliczenie od poprzedniego pracodawcy, jeśli go masz. Ustal, czy firma przewiduje wspólne zamknięcie oraz kiedy dokona potrącenia pensji. Poproś o odpowiedź obejmującą jednocześnie dni wolne i kwoty.

Przy rozbieżności wskaż konkretny problem: wymiar dni, brak środków, zakres zamknięcia albo sposób potrącenia. O wyliczenie zwróć się do kadr lub przedstawiciela pracowników. Prośba o rozpisanie pozycji jest bardziej użyteczna niż pytanie wyłącznie o końcową sumę przelewu.

Norweska Inspekcja Pracy (Arbeidstilsynet) udziela ogólnych informacji o przepisach. Możesz skorzystać z jej [formularza kontaktowego po polsku](https://www.arbeidstilsynet.no/pl/skontaktuj-si-z-nami-w-jzyku-polskim/). Opisz krótko główne pytanie, bez danych wrażliwych i pełnego pakietu dokumentów. Inspekcja nie rozstrzyga w tym kanale indywidualnego sporu o rozliczenie. Jeśli porozumienie z pracodawcą nie jest możliwe, pomoc w konkretnej sprawie może zapewnić związek zawodowy lub prawnik.