# Jak wystąpić do pracodawcy o urlop na naukę w Norwegii?

- Adres: https://popolsku.no/baza-wiedzy/urlop-na-nauke/
- Rodzaj: poradnik
- Region: cała Norwegia
- Dział: Praca i bezrobocie › Umowa o pracę i warunki zatrudnienia
- Stan informacji na dzień: 21.10.2026
- Zweryfikowano: 22.10.2026
- Ostatnia zmiana: 22.10.2026
- Źródła:
  - [Lovdata — ustawa o środowisku pracy (arbeidsmiljøloven), § 12-11: urlop na naukę](https://lovdata.no/lov/2005-06-17-62/%C2%A712-11)
  - [Lovdata — arbeidsmiljøloven § 17-2 a: termin wniesienia sprawy do Tvisteløsningsnemnda](https://lovdata.no/lov/2005-06-17-62/%C2%A717-2a)
  - [Arbeidstilsynet — pełny tekst arbeidsmiljøloven (§ 12-11, § 12-14, § 17-2 a)](https://www.arbeidstilsynet.no/regelverk/lover/arbeidsmiljoloven--aml/)
  - [Arbeidstilsynet — urlop na naukę: warunki, odmowa, zawiadomienie, kolejny urlop i finansowanie](https://www.arbeidstilsynet.no/lonn-og-ansettelse/permisjoner/utdanningspermisjon/)
  - [Tvisteløsningsnemnda — spór o urlop na naukę: okoliczności odmowy, dokumenty i termin czterech tygodni](https://www.tvistelosningsnemnda.no/tvister-etter-arbeidsmiljoloven/permisjoner/utdanningspermisjon/)
  - [Utdanning.no — czym jest urlop na naukę: wniosek, wynagrodzenie i Statens personalhåndbok](https://utdanning.no/tema/videreutdanning_og_kurs/hva_er_utdanningspermisjon)
- Cytowanie: „Jak wystąpić do pracodawcy o urlop na naukę w Norwegii?”, PoPolsku.no, stan informacji na dzień 21.10.2026, https://popolsku.no/baza-wiedzy/urlop-na-nauke/

---

Jeżeli pracujesz co najmniej od trzech lat, a od dwóch lat u obecnego pracodawcy, w Norwegii możesz mieć prawo do urlopu na naukę (**utdanningspermisjon**): pełnego albo częściowego, na okres do trzech lat. Aby z niego skorzystać, zawiadom pracodawcę na piśmie i opisz w zawiadomieniu treść oraz czas trwania nauki, a także ewentualne przyjęcie do szkoły lub uczelni. Ustawa daje prawo do zwolnienia z pracy, ale nie do pensji. Pracodawca może odmówić, gdy twoja nieobecność uniemożliwiałaby mu rozsądne zaplanowanie pracy firmy; spór rozstrzyga komisja **Tvisteløsningsnemnda**.

Poradnik jest dla pracowników zatrudnionych w Norwegii, którzy chcą podjąć zorganizowaną naukę i potrzebują na nią czasu wolnego od pracy. Nie omawia rekrutacji na studia, uznawania dyplomów ani wynagrodzenia z konkretnych układów zbiorowych.

## Kto ma prawo do urlopu na naukę?

Prawo wynika z § 12-11 ustawy o środowisku pracy (**arbeidsmiljøloven**). Musisz spełnić wszystkie warunki:

- **co najmniej trzy lata w życiu zawodowym** (*i arbeidslivet*); norweska Inspekcja Pracy (**Arbeidstilsynet**) wyjaśnia, że chodzi o pracę jako główne zajęcie przez co najmniej trzy lata;
- **zatrudnienie u tego pracodawcy przez ostatnie dwa lata**; według Arbeidstilsynet nieobecności przewidziane w przepisach (*lovfestet fravær*) nie pomniejszają tego okresu;
- **udział w zorganizowanej formie kształcenia** (*organiserte utdanningstilbud*); serwis Utdanning.no wyjaśnia, że nauka musi być organizowana przez instytucję edukacyjną;
- **związek nauki z pracą** (*yrkesrelatert utdanning*), jeśli nauka wykracza poza poziom szkoły podstawowej (*grunnskole*) i średniej (*videregående opplæring*). Ustawa zalicza tu każde kształcenie uzupełniające i doskonalące przydatne na rynku pracy.

Według Arbeidstilsynet wystarczy, że nauka przyda się w życiu zawodowym ogólnie. Nie musi dotyczyć stanowiska, z którego bierzesz urlop. Utdanning.no dodaje, że możesz wybrać zupełnie inny kierunek, jeśli nauka przyda się w pracy zawodowej. Przy nauce na poziomie szkoły podstawowej i średniej związku z pracą w ogóle nie trzeba wykazywać.

Arbeidstilsynet podkreśla, że prawo obejmuje pracowników stałych i czasowych, zatrudnionych na pełny etat i jego część, w firmach prywatnych i instytucjach publicznych, starszych i młodszych. Prawa do urlopu na naukę nie można wyłączyć układem zbiorowym (*tariffavtale*) ani podobnym porozumieniem. Ustawa pozwala natomiast ministerstwu całkowicie lub częściowo wyłączyć niektóre przedsiębiorstwa z tych przepisów w drodze rozporządzenia (§ 12-11 ust. 6).

### Na jak długo można wziąć urlop?

Urlop może trwać do trzech lat. Możesz wziąć go w pełnym albo częściowym wymiarze (*hel eller delvis permisjon*). Według Utdanning.no urlop może obejmować zarówno pojedyncze dni na naukę i egzaminy, jak i dłuższe okresy potrzebne do ukończenia kształcenia.

### Czy można wziąć urlop na naukę ponownie?

Tak, ale dopiero po spełnieniu dwóch warunków z ustawy:

- musi upłynąć czas dwa razy dłuższy niż poprzedni urlop; Arbeidstilsynet wyjaśnia, że tyle czasu trzeba przepracować;
- od rozpoczęcia poprzedniego urlopu musi minąć co najmniej rok; ten warunek nie dotyczy urlopu na kurs trwający krócej niż miesiąc.

Arbeidstilsynet podaje przykład: po dwuletnim urlopie na naukę nowego można żądać dopiero po czterech latach. Dlatego urząd radzi od razu wnioskować o urlop wystarczająco długi, żeby nie trzeba było go przedłużać ani składać nowego wniosku.

## Jak przygotować wniosek do pracodawcy?

Ustawa wymaga pisemnego zawiadomienia pracodawcy (**skriftlig varsel**). Nie wyznacza natomiast, z jakim wyprzedzeniem trzeba je złożyć. Pracodawca ma jednak kilka miesięcy na odpowiedź (zob. niżej), a urlopu nie dostaniesz, zanim firma zdąży się przygotować do twojej nieobecności. Dlatego zawiadom pracodawcę możliwie wcześnie.

1. **Porozmawiaj z przełożonym.** Utdanning.no radzi, żeby przed złożeniem pisma powiedzieć pracodawcy, że planujesz dalszą naukę.
2. **Sprawdź warunki.** Policz lata pracy i okres zatrudnienia u obecnego pracodawcy. Jeśli miałeś już urlop na naukę, sprawdź, czy minął wymagany czas.
3. **Napisz zawiadomienie.** Według ustawy musi ono zawierać:
   - treść merytoryczną nauki (*faglige innhold*), na przykład kierunek i program;
   - czas trwania nauki;
   - informację o ewentualnym przyjęciu do szkoły lub uczelni; Utdanning.no radzi napisać także, czy złożyłeś już podanie o przyjęcie;
   - uzasadnienie związku nauki z pracą, jeśli nauka wykracza poza poziom szkoły podstawowej i średniej.
4. **Określ zakres urlopu.** Napisz, czy chcesz urlopu pełnego, czy częściowego, i w jakim okresie. Arbeidstilsynet wyjaśnia, że jeśli spełniasz warunki, co do zasady możesz wziąć urlop w terminie, który sam wybierzesz.
5. **Zachowaj kopie.** Przechowuj swoje pismo, potwierdzenie przyjęcia na naukę, program studiów i odpowiedź pracodawcy. Będą potrzebne, jeśli sprawa trafi do Tvisteløsningsnemnda.

## Kiedy pracodawca może odmówić?

Pracodawca może odmówić, jeśli nie spełniasz warunków ustawowych, na przykład stażu pracy albo odstępu od poprzedniego urlopu. Może też odmówić, gdy urlop byłby przeszkodą w rozsądnym planowaniu działalności i obsady stanowisk (*forsvarlig planlegging av drift og personaldisponeringer*).

Arbeidstilsynet wyjaśnia, że nie możesz rozpocząć urlopu, zanim firma nie będzie miała szansy odpowiednio się przygotować, na przykład przesunąć zadań albo znaleźć zastępstwa (*vikar*). Ocena zawsze zależy od okoliczności i ma uwzględniać interesy obu stron. Urząd wymienia przy niej w szczególności:

- wielkość firmy;
- twoje stanowisko;
- wymiar i długość urlopu;
- skutki urlopu w porównaniu z innymi nieobecnościami w firmie;
- możliwości firmy, żeby ograniczyć niedogodności;
- to, czy naukę można odłożyć na później bez istotnej szkody dla twojego celu.

Tvisteløsningsnemnda wymienia podobne okoliczności i jako przykład podaje kluczowe stanowisko, które trudno obsadzić kimś innym.

## Ile czasu ma pracodawca na odpowiedź?

Jeżeli pracodawca uważa, że nie spełniasz warunków urlopu, musi cię o tym powiadomić na piśmie jak najszybciej. Ustawa wyznacza nieprzekraczalne terminy:

| Długość urlopu, o który wnioskujesz | Ostateczny termin pisemnej odpowiedzi |
|---|---|
| sześć miesięcy lub dłużej | sześć miesięcy |
| krócej niż sześć miesięcy | trzy miesiące od otrzymania zawiadomienia |
| krócej niż jeden miesiąc | dwa miesiące od otrzymania zawiadomienia |

Do czasu odpowiedzi pracodawca ma na twoją prośbę informować cię, co robi, żeby w miarę możliwości umożliwić ci urlop.

## Co zrobić, gdy pracodawca odmówi albo nie odpowie?

Spory o urlop na naukę rozstrzyga komisja **Tvisteløsningsnemnda** (§ 12-14 i § 17-2 a arbeidsmiljøloven). Według Arbeidstilsynet sprawę może do niej skierować zarówno pracownik, jak i pracodawca.

### Terminy

- **Pisemna odmowa:** sprawę trzeba wnieść najpóźniej cztery tygodnie po tym, jak pisemna odmowa pracodawcy (*avslag*) do ciebie dotarła.
- **Brak odpowiedzi:** jeśli pracodawca nie odpowiedział w terminie z tabeli powyżej, możesz wnieść sprawę najpóźniej cztery tygodnie po upływie tego terminu.

Termin liczy się i przerywa według zasad rozdziału 8 ustawy o sądach (*domstolloven*). Tvisteløsningsnemnda zaznacza, że sprawa wniesiona po terminie zostanie odrzucona.

### Co dołączyć do sprawy?

Tvisteløsningsnemnda prosi o podanie:

- twojego imienia i nazwiska, adresu, numeru telefonu i adresu e-mail;
- nazwy, adresu i numeru telefonu pracodawcy;
- danych o zatrudnieniu: stanowiska, wymiaru etatu, czasu pracy i zadań;
- zestawienia zatrudnienia i wymiaru etatu z ostatnich trzech lat;
- informacji, czy przez ostatnie dwa lata faktycznie pracowałeś u tego pracodawcy; jeśli nie, długości nieobecności i jej podstawy prawnej;
- sposobu, w jaki chcesz zrealizować urlop, i opisu nauki.

Dołącz kopie umowy o pracę (*arbeidsavtale*), swojego żądania, odmowy pracodawcy i innych dokumentów, na przykład listu o przyjęciu na naukę i programu. Jeśli sprawę wnosi za ciebie ktoś inny, musi dołączyć pełnomocnictwo (*fullmakt*). Pisma i dokumenty wysyła się do komisji przez usługę **eDialog**, wskazaną na stronie Tvisteløsningsnemnda. Jeśli nie masz pisemnej umowy o pracę, zajrzyj do poradnika o [pisemnej umowie o pracę w Norwegii](https://popolsku.no/baza-wiedzy/pisemna-umowa-o-prace/).

## Z czego żyć w czasie nauki?

Ustawa daje prawo do wolnego od pracy bez wynagrodzenia. Według Utdanning.no to, czy w czasie urlopu dostaniesz pełną pensję, jej część, czy nic, zależy od pracodawcy. Sprawdź układ zbiorowy, który cię obejmuje, albo zapytaj pracodawcę.

- **Praca dla państwa:** Utdanning.no wskazuje, że w podręczniku kadrowym państwa (**Statens personalhåndbok**) jest osobne porozumienie o urlopach i warunkach finansowych przy kształceniu uzupełniającym. Daje ono między innymi prawo do określonej liczby dni na egzaminy i naukę. Może też dawać płatne dni na naukę, jeśli kształcenia wymaga pracodawca albo przynosi ono korzyść instytucji.
- **Stypendium i pożyczka:** Arbeidstilsynet wskazuje, że możesz ubiegać się o stypendium i pożyczkę na utrzymanie i materiały do nauki w państwowym funduszu kredytów edukacyjnych (**Statens lånekasse for utdanning**, Lånekassen).

Urlop na naukę nie jest urlopem wypoczynkowym. Zasady wypoczynku i pieniędzy urlopowych opisuje poradnik o [urlopie i feriepenger w pierwszym roku pracy](https://popolsku.no/baza-wiedzy/urlop-pieniadze-urlopowe-pierwszy-rok/).

## Lista kontrolna

1. Sprawdź, czy masz trzy lata pracy i dwa ostatnie lata u obecnego pracodawcy.
2. Upewnij się, że nauka jest zorganizowana i, poza poziomem szkoły podstawowej i średniej, przydatna na rynku pracy.
3. Jeśli miałeś już urlop na naukę, policz odstęp od poprzedniego urlopu.
4. Złóż pracodawcy pisemne zawiadomienie z treścią i czasem trwania nauki, informacją o przyjęciu i uzasadnieniem związku z pracą.
5. Zanotuj datę doręczenia zawiadomienia i policz termin odpowiedzi pracodawcy.
6. Po odmowie albo przy braku odpowiedzi wnieś sprawę do Tvisteløsningsnemnda w ciągu czterech tygodni.
7. Ustal finansowanie: zasady pracodawcy, układ zbiorowy, Lånekassen.

Poradnik opiera się na arbeidsmiljøloven oraz stronach Arbeidstilsynet, Tvisteløsningsnemnda i Utdanning.no.