Pomoc po gwałcie lub napaści seksualnej w Norwegii

Po gwałcie lub innej napaści seksualnej możesz otrzymać w Norwegii pomoc medyczną i wsparcie, zanim zdecydujesz, czy zgłosić sprawę policji. Nie musisz samodzielnie określać, jakie przestępstwo popełniono. Możesz zgłosić się także wtedy, gdy nie pamiętasz całego zdarzenia. Odpowiedzialność za przemoc ponosi sprawca.

Najpierw bezpieczeństwo i pomoc medyczna

Jeśli możesz, przejdź w bezpieczne miejsce. Poproś zaufaną osobę, żeby została z tobą lub pomogła zadzwonić.

Pod numerem 116 117 działa całodobowy dyżur medyczny (legevakt). Powiedz, że potrzebujesz pomocy po przemocy seksualnej, gdzie jesteś i czy masz obrażenia.

Ośrodek pomocy po przemocy seksualnej (overgrepsmottak): jak się tam dostać?

Specjalistyczny ośrodek pomocy po przemocy seksualnej (overgrepsmottak) zapewnia bezpłatną pomoc medyczną i psychospołeczną. Nie wymaga skierowania ani wcześniejszego zawiadomienia policji. Pomoc jest dostępna przez całą dobę; sposób przyjęcia i organizacja dyżuru zależą od miejsca. Możesz przyjść z zaufaną osobą i poprosić o tłumacza.

Ośrodki działają przy szpitalach lub placówkach legevakt. Najbliższy znajdziesz przez Dinutvei albo telefon 116 117. Jeżeli przeszkodą jest duża odległość lub pogoda, powiedz o tym dyżurowi medycznemu — pomoże ustalić dalsze postępowanie.

Przykład Oslo: ośrodek przyjmuje osoby od 14. roku życia, niezależnie od płci, przebywające w Oslo, oraz osoby z gmin objętych porozumieniem. Mieści się przy Trondheimsveien 233, w szpitalu Aker (Aker sykehus); numer dla pacjentów to 23 04 05 00. Dzieci poniżej 14 lat kieruje do dziecięcej izby przyjęć w Ullevål, tel. 22 98 91 40. Nie traktuj granicy wieku z Oslo jako jednej zasady dla wszystkich placówek w kraju. Zasady przyjmowania dzieci poniżej 14 lat różnią się między ośrodkami — np. w Stavanger dzieci kieruje się zwykle do policji (tel. 02800) i na oddział dziecięcy. W razie wątpliwości zadzwoń pod 116 117.

Co możesz otrzymać podczas wizyty?

Zespół może zaproponować rozmowę w bezpiecznych warunkach, ocenę i leczenie obrażeń, badania związane z zakażeniami przenoszonymi drogą płciową oraz ryzykiem ciąży. Może również omówić zapobieganie ciąży, wykonać badania przy podejrzeniu podania substancji odurzającej i zabezpieczyć ślady na potrzeby ewentualnego postępowania.

Skontaktuj się możliwie szybko. Nie czekaj na decyzję dotyczącą policji ani na pojawienie się widocznych obrażeń. Powiedz personelowi, kiedy mniej więcej doszło do zdarzenia, co pamiętasz, jakie masz dolegliwości i czy podejrzewasz odurzenie. Personel dobierze badania i dalsze działania do sytuacji.

Możesz skorzystać z całego albo tylko części oferowanego wsparcia. Zanim rozpocznie się badanie, poproś o wyjaśnienie, na czym polega i czemu służy. Powiedz, jeśli potrzebujesz przerwy lub nie zgadzasz się na konkretną czynność. Zasady udziału opiekunów przy osobach niepełnoletnich omów z zespołem.

Ślady są ważne, ale nie są warunkiem otrzymania pomocy

Jeżeli zdarzenie było niedawno i jest to dla ciebie możliwe, przed badaniem powstrzymaj się od kąpieli lub prysznica, a jeśli do napaści doszło przed chwilą — także od jedzenia i picia (zalecenie ośrodka w Stavanger). Zachowaj bieliznę i ubrania z czasu zdarzenia; nie pierz ich. Nie kasuj wiadomości SMS, rozmów w komunikatorach ani innych zapisów kontaktu. Zapytaj ośrodek, co zabrać i jak przekazać te rzeczy.

Umycie się, zjedzenie posiłku, przebranie lub zgłoszenie po kilku dniach nie odbiera prawa do pomocy. Nawet gdy części śladów nie da się już zabezpieczyć, nadal możesz potrzebować leczenia, dokumentacji obrażeń i wsparcia. Nie rezygnuj z wizyty z obawy, że jest „za późno”. Nie opóźniaj ratowania zdrowia, żeby zbierać dowody.

Ośrodek może zabezpieczyć materiał także przed decyzją o zgłoszeniu sprawy. Zapytaj, jak długo przechowuje próbki i dokumentację oraz jak później udostępnić je policji. Nie zakładaj jednakowego terminu dla wszystkich rodzajów materiału i wszystkich placówek.

Czy personel zawiadomi policję lub rodziców?

Pomoc w overgrepsmottak jest niezależna od zawiadomienia policji. Personel obowiązuje tajemnica zawodowa. Co do zasady przekazanie informacji lub materiału wymaga zgody; istnieją jednak ustawowe wyjątki, m.in. związane z zagrożeniem życia i zdrowia oraz ochroną dzieci. Poproś o wyjaśnienie, jakie informacje mogą zostać przekazane, komu i dlaczego.

Od ukończenia 16 lat co do zasady samodzielnie podejmujesz decyzje dotyczące zdrowia. Poniżej 16 lat rodzice zasadniczo otrzymują informacje, ale istnieją wyjątki chroniące dziecko. Także u osoby w wieku 16–17 lat może być konieczne przekazanie informacji odpowiednim służbom w celu zapewnienia bezpieczeństwa, a rodzice mogą otrzymać informacje, gdy jest to niezbędne do wypełnienia ich obowiązków rodzicielskich; wtedy masz prawo się o tym dowiedzieć. Jeśli obawiasz się rodzica lub opiekuna, powiedz o tym personelowi od razu. Nie musisz samodzielnie rozstrzygać tych zasad przed szukaniem pomocy.

Bezpłatny pełnomocnik przed decyzją o zawiadomieniu

Pełnomocnik osoby pokrzywdzonej w sprawie karnej (bistandsadvokat) pomaga zrozumieć prawa, przygotować się do przesłuchania i uczestniczy w dalszym postępowaniu. Po gwałcie, próbie gwałtu lub innej napaści seksualnej (a także przy przemocy w bliskiej relacji) możesz skorzystać z bezpłatnej rozmowy z takim adwokatem przed podjęciem decyzji o zgłoszeniu sprawy. O kontakt poproś ośrodek albo wybierz adwokata samodzielnie.

Prawo do ustanowienia pełnomocnika obejmuje określone przestępstwa seksualne. Nie każda sytuacja określana potocznie jako napaść lub naruszenie seksualne automatycznie daje identyczny zakres pomocy prawnej. Adwokat oceni, czy sprawa spełnia warunki; sąd może również ustanowić pełnomocnika w innych szczególnych okolicznościach.

Po zgłoszeniu sprawy pełnomocnika ustanawia sąd, a jego pracę w ramach tego uprawnienia finansuje państwo. Możesz wskazać wybranego adwokata. Policja powinna przy pierwszym kontakcie poinformować o możliwości takiej pomocy. Nie musisz najpierw samodzielnie pisać zawiadomienia, aby porozmawiać o jego konsekwencjach.

Co ustalić przed wyjściem z ośrodka?

Zapytaj o kolejne badania, wizyty kontrolne, wsparcie psychologiczne i numer do kontaktu, jeśli pojawią się pytania. Pomoc może być potrzebna również po upływie dłuższego czasu.

Jeżeli przemocy dopuściła się osoba bliska, całodobowa linia wsparcia (Vold- og overgrepslinjen, VO-linjen) pod numerem 116 006 oferuje bezpłatną, anonimową rozmowę. Mogą dzwonić także osoby bliskie. Osobie, która prosi cię o wsparcie, zaproponuj towarzyszenie lub pomoc w telefonie; pozostaw jej przestrzeń do decyzji i nie naciskaj na szczegółową relację.